Ένα εξαιρετικά σπάνιο περιστατικό του μύκητα Candidozyma auris (πρώην Candida auris), με αντοχή σε τέσσερις κατηγορίες αντιμυκητιασικών φαρμάκων, κατέγραψαν επιστήμονες στην Κένυα. Σύμφωνα με τη μελέτη, πρόκειται μόλις για το δεύτερο τεκμηριωμένο περιστατικό παγκοσμίως με τέτοιο προφίλ αντοχής και το πρώτο που καταγράφεται στην Αφρική.
Το εύρημα παρουσιάζεται σε νέα μελέτη των Erick Odoyo και Collins Kigen, ερευνητών μικροβιολογίας του Walter Reed Army Institute of Research–Africa και του Ινστιτούτου Ιατρικών Ερευνών της Κένυας (KEMRI), η οποία δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται μόλις για το δεύτερο τεκμηριωμένο περιστατικό παγκοσμίως με τέτοιο προφίλ αντοχής και το πρώτο στην Αφρική.
Το εύρημα θεωρείται σημαντικό λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου μύκητα. Ο C. auris μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, κυρίως σε ευάλωτους και βαριά νοσηλευόμενους ασθενείς, ενώ, όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, έχει την ικανότητα να επιβιώνει στο νοσοκομειακό περιβάλλον και να μεταδίδεται μεταξύ ασθενών.
Το δεύτερο περιστατικό στον κόσμο
Το στέλεχος απομονώθηκε από άτομο 28 ετών, το οποίο εμφάνισε ενδονοσοκομειακή λοίμωξη κατά τη νοσηλεία του στο Ναϊρόμπι. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν εργαστηριακές δοκιμές ευαισθησίας στα αντιμυκητιασικά και αλληλούχηση ολόκληρου του γονιδιώματος του μύκητα. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το στέλεχος εμφάνιζε αντοχή σε αζόλες, εχινοκανδίνες, πολυένες και φλουκυτοσίνη.
Η γενετική ανάλυση εντόπισε συγκεκριμένες μεταλλάξεις που σχετίζονται με την αντοχή σε αρκετές από αυτές τις θεραπείες. Για την αντοχή στις πολυένες, ωστόσο, οι ερευνητές δεν εντόπισαν σαφή γενετική εξήγηση και εξετάζουν άλλους πιθανούς μηχανισμούς.
Μέχρι σήμερα είχε τεκμηριωθεί μόνο ένα ακόμη πανανθεκτικό περιστατικό C. auris, σε ασθενή στη Νέα Υόρκη το 2022. Στην περίπτωση εκείνη, σύμφωνα με τους ερευνητές, η αντοχή αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια παρατεταμένης νοσηλείας.
Το στέλεχος της Κένυας παρουσιάζει διαφορετικό συνδυασμό γενετικών μεταλλάξεων από εκείνο των ΗΠΑ. Για τον λόγο αυτό, οι συγγραφείς της νέας μελέτης εκτιμούν ότι η αντοχή πιθανότατα εξελίχθηκε ανεξάρτητα στην Κένυα και δεν αποτελεί αποτέλεσμα διασποράς του στελέχους της Νέας Υόρκης.
Γιατί εξαπλώνεται στα νοσοκομεία
Ο C. auris έχει προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία στις υγειονομικές αρχές λόγω της ικανότητάς του να εξαπλώνεται μέσα στις δομές υγείας. Τα μέχρι στιγμής επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να αποικίζει το δέρμα χωρίς να προκαλεί απαραίτητα συμπτώματα και να επιβιώνει σε νοσοκομειακές επιφάνειες και εξοπλισμό, διευκολύνοντας τη μετάδοσή του από ασθενή σε ασθενή. Παράλληλα, πολλά στελέχη εμφανίζουν αντοχή σε αντιμυκητιασικά φάρμακα. Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, περισσότερο από το 90% των λοιμώξεων από C. auris παγκοσμίως εμφανίζουν αντοχή στις αζόλες, όπως η φλουκοναζόλη. Συνήθως, ωστόσο, παραμένουν διαθέσιμες άλλες θεραπευτικές επιλογές.
Αυτό είναι και το στοιχείο που διαφοροποιεί το νέο περιστατικό: Tο στέλεχος της Κένυας ήταν ανθεκτικό και στις τέσσερις κατηγορίες αντιμυκητιασικών που εξετάστηκαν, περιορίζοντας δραστικά τις καθιερωμένες θεραπευτικές επιλογές που έχουν στη διάθεσή τους οι γιατροί.
Τι σημαίνει το εύρημα της Κένυας
Το γεγονός ότι το νέο στέλεχος φαίνεται, σύμφωνα με τους ερευνητές, να ανέπτυξε την πανανθεκτικότητά του ανεξάρτητα από το περιστατικό των ΗΠΑ είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της νέας μελέτης.
Οι συγγραφείς θεωρούν ότι η νέα καταγραφή αποτελεί ένδειξη κλιμάκωσης της απειλής της αντοχής στα αντιμυκητιασικά και υπογραμμίζουν την ανάγκη για στενότερη επιτήρηση, έγκαιρη ανίχνευση των ανθεκτικών στελεχών και ορθολογική χρήση των αντιμυκητιασικών φαρμάκων. Το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο, σύμφωνα με τους επιστήμονες, για χώρες και περιοχές με περιορισμένους υγειονομικούς πόρους, όπου νεότερες εναλλακτικές αντιμυκητιασικές θεραπείες δεν είναι πάντοτε διαθέσιμες.
Ο μύκητας έχει καταγραφεί και στην Ελλάδα
Το νέο εύρημα δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο πανανθεκτικό στέλεχος έχει εντοπιστεί στην Ελλάδα. Ο C. auris, ωστόσο, δεν είναι άγνωστος στη χώρα μας, καθώς έχει ήδη καταγραφεί σε ελληνικές δομές υγείας. Μάλιστα, στοιχεία που είχε δημοσιοποιήσει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) έδειχναν εκτεταμένη διασπορά του μύκητα στα ελληνικά νοσοκομεία. Πρόκειται, όμως, για διαφορετικό ζήτημα από το νέο περιστατικό της Κένυας: Αυτό που καταγράφουν τώρα οι ερευνητές είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο στέλεχος με αντοχή και στις τέσσερις κατηγορίες αντιμυκητιασικών που εξετάστηκαν.
Για τους συγγραφείς της μελέτης, η εμφάνιση ενός δεύτερου τέτοιου περιστατικού υπογραμμίζει την ανάγκη για ενίσχυση της επιτήρησης της αντιμυκητιασικής αντοχής και των μέτρων ελέγχου των λοιμώξεων, προκειμένου να περιοριστεί η εμφάνιση και η διασπορά στελεχών για τα οποία οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές γίνονται ολοένα και λιγότερες.
ygeiamou.gr, 21-10-2026, Κλέλια Γιαριμόγλου
