ygeiamou.gr, 20-3-2026, Μαρία-Νίκη Γεωργαντά

Η πίεση που δέχονται τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών των νοσοκομείων αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, με μια νέα Έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού ΥγείαςΈκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τα Συστήματα και τις Πολιτικές Υγείας να επιχειρεί να χαρτογραφήσει το πρόβλημα και να παρουσιάσει συγκεκριμένες επιλογές πολιτικής για την αντιμετώπισή του. 

Η έκθεση εξετάζει πώς οι χώρες μπορούν να οργανώσουν, να στελεχώσουν και να συντονίσουν καλύτερα τις υπηρεσίες υγείας, με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς λαμβάνουν έγκαιρη και υψηλής ποιότητας φροντίδα χωρίς περιττή επιβάρυνση των νοσοκομείων, ενώ τονίζεται ότι η αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών υγείας εξαρτάται από τον συνολικό σχεδιασμό και τον συντονισμό ολόκληρου του συστήματος υγείας.

Όπως επισημαίνεται, τα προβλήματα στην υγειονομική περίθαλψη δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αν η προσοχή εστιάζεται μόνο σε ένα τμήμα του συστήματος, εν προκειμένω στα Επείγοντα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χρειάζεται να υιοθετήσουν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, ευθυγραμμίζοντας τα κίνητρα, επενδύοντας στο ανθρώπινο δυναμικό και ενισχύοντας την Πρωτοβάθμια Φροντίδα, ώστε οι πολίτες να λαμβάνουν τη σωστή φροντίδα στο κατάλληλο μέρος και χρόνο.

Η παροχή άμεσης και επείγουσας περίθαλψης βασίζεται σε μια αλληλουχία δομών που ξεκινά από την Πρωτοβάθμια Φροντίδα και τις τοπικές μονάδες υγείας και φτάνει μέχρι τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών των νοσοκομείων. Όταν αυτή η «αλυσίδα» λειτουργεί ορθά, λέει ο ΠΟΥ, εξασφαλίζεται ομαλή ροή των ασθενών προς τις κατάλληλες υπηρεσίες, με αποτέλεσμα οι πολίτες να απευθύνονται στα νοσοκομεία μόνο για σοβαρά περιστατικά.

Αντίθετα, όταν υπάρχουν δυσλειτουργίες και δεν υπάρχει άμεση ανταπόκριση στις πρώτες βαθμίδες φροντίδας, η πίεση μεταφέρεται στα νοσοκομεία, όπου παρατηρείται συσσώρευση ασθενών στα Επείγοντα. Σε αυτά τα σημεία αναδεικνύονται τόσο οι δυνατότητες όσο και οι αδυναμίες κάθε συστήματος υγείας. Το «σχήμα» αυτό, πάντως είναι το πρόβλημα και των Επειγόντων των ελληνικών νοσοκομείων, στις εφημερίες των οποίων προσέρχονται ακόμη και απλά περιστατικά.

Η έκθεση επισημαίνει ότι πολλοί ασθενείς παρακάμπτουν την Πρωτοβάθμια Φροντίδα και καταλήγουν απευθείας στα νοσοκομεία, εξαιτίας παραγόντων όπως η δυσκολία εξεύρεσης άμεσου ραντεβού, η περιορισμένη κάλυψη εκτός ωραρίου, οι ελλείψεις προσωπικού και η μειωμένη εμπιστοσύνη στις υπηρεσίες. Παράλληλα, ο τρόπος οργάνωσης και χρέωσης των υπηρεσιών συχνά καθιστά τα νοσοκομεία πιο εύκολη επιλογή.

Αντιμετώπιση
Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, υπογραμμίζεται η σημασία της ενίσχυσης της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας τόσο ως προς την προσβασιμότητα όσο και ως προς την αξιοπιστία της. Επιπλέον, σε αρκετές χώρες έχουν αναπτυχθεί ενδιάμεσες δομές, όπως μονάδες για ελαφρύτερα περιστατικά και κέντρα χωρίς ραντεβού, οι οποίες μπορούν να αποσυμφορήσουν τα Επείγοντα, εφόσον σχεδιαστούν σωστά.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ρόλο των υπηρεσιών ασθενοφόρων, οι οποίες καλούνται να αξιολογούν τα περιστατικά επιτόπου, να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για τη μεταφορά των ασθενών και να συνεργάζονται στενά με άλλες υπηρεσίες, διαθέτοντας κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, τα τμήματα επειγόντων περιστατικών, αν και συγκεντρώνουν εξειδικευμένο προσωπικό και πόρους, είναι ιδιαίτερα απαιτητικά στη λειτουργία τους. Αποδίδουν καλύτερα όταν υπάρχει επαρκής στελέχωση, κατάλληλες υποδομές και σαφής οργάνωση, καθώς και στενή συνεργασία με τα υπόλοιπα τμήματα του συστήματος υγείας. Η βελτίωση της συνολικής εικόνας προϋποθέτει καλύτερο συντονισμό σε όλα τα επίπεδα, με σχεδιασμό που βασίζεται σε δεδομένα, κατανόηση από τους πολίτες του τρόπου χρήσης των υπηρεσιών, προσαρμογή στις τοπικές ανάγκες και ορθολογική κατανομή των πόρων.

Καθοριστικό ρόλο έχει, επίσης, η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, με έμφαση στη σωστή αξιοποίηση των δεξιοτήτων και στην παροχή κινήτρων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου παρατηρούνται ελλείψεις.