ygeiamou.gr, 2-1-2026, Κλέλια Γιαριμογλου
Σημαντικές εξελίξεις στην Ιατρική και τη βιοϊατρική έρευνα αναμένεται να φέρει η χρονιά που έρχεται, με τεχνολογίες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πειραματικές να περνούν σταδιακά στην κλινική πράξη. Η Τεχνητή Νοημοσύνη διεκδικεί πιο ενεργό ρόλο στην επιστημονική έρευνα, οι γονιδιακές θεραπείες ανοίγουν νέους δρόμους για σπάνια νοσήματα, ενώ μεγάλης κλίμακας προληπτικά τεστ φιλοδοξούν να αλλάξουν τα δεδομένα στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου. Παράλληλα, αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο των κλινικών μελετών υπόσχονται να επιταχύνουν την έλευση νέων θεραπειών στην καθημερινή ιατρική πράξη.
Ακολουθούν οι ιατρικές εξελίξεις που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Nature, αξίζει να παρακολουθήσουμε μέσα στο 2026.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Από βοηθός, «συνεργάτης» της ιατρικής έρευνας
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να διαδραματίσει ακόμη πιο καθοριστικό ρόλο στην επιστημονική και ιατρική έρευνα το 2026. Τα λεγόμενα AI «agents» – συστήματα που συνδυάζουν περισσότερα από ένα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα – προβλέπεται να χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα για σύνθετες, πολυεπίπεδες διαδικασίες, με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.
Η νέα χρονιά ενδέχεται μάλιστα να φέρει τις πρώτες ουσιαστικές επιστημονικές ανακαλύψεις που θα έχουν προκύψει κυρίως με τη συνδρομή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Την ίδια στιγμή, η αυξημένη χρήση αυτών των συστημάτων αναδεικνύει και πιθανά προβλήματα αξιοπιστίας, καθώς έχουν ήδη αναφερθεί περιπτώσεις λαθών, όπως η απώλεια ή η εσφαλμένη διαχείριση δεδομένων. Όπως επισημαίνει το Nature, το 2026 αναμένεται επίσης να ενισχυθεί η ανάπτυξη μικρότερων, πιο εξειδικευμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα συστήματα αυτά εκπαιδεύονται με περιορισμένα δεδομένα και εστιάζουν σε συγκεκριμένα προβλήματα συλλογιστικής, χωρίς να παράγουν κείμενο, αλλά επεξεργαζόμενα μαθηματικές αναπαραστάσεις πληροφοριών — με εντυπωσιακά αποτελέσματα ακόμη και σε σύγκριση με πολύ μεγαλύτερα μοντέλα.
Γονιδιακή θεραπεία: Νέα ώθηση για σπάνια νοσήματα
Το 2026 ενδέχεται να αποτελέσει χρονιά-σταθμό για την εξατομικευμένη γονιδιακή θεραπεία, με την έναρξη δύο νέων κλινικών μελετών που στοχεύουν στη θεραπεία παιδιών με σπάνιες γενετικές παθήσεις. Οι μελέτες αυτές βασίζονται σε προηγούμενη επιτυχημένη εφαρμογή θεραπείας CRISPR (Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats) σε βρέφος με σπάνια μεταβολική νόσο, όπου η γονιδιακή παρέμβαση σχεδιάστηκε ειδικά για τη διόρθωση της συγκεκριμένης μετάλλαξης. Ερευνητική ομάδα σκοπεύει να ζητήσει έγκριση από τον αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για τη διεξαγωγή κλινικής δοκιμής σε παιδιά με μεταβολικά νοσήματα που σχετίζονται με επτά διαφορετικά γονίδια. Παράλληλα, άλλη ομάδα προετοιμάζει αντίστοιχη μελέτη για γενετικές διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ένα αιματολογικό τεστ για δεκάδες μορφές καρκίνου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και μια μεγάλης κλίμακας κλινική δοκιμή στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται εντός του 2026. Πρόκειται για ένα απλό αιματολογικό τεστ που μπορεί να ανιχνεύσει περίπου 50 διαφορετικούς τύπους καρκίνου πριν ακόμη εμφανιστούν συμπτώματα. Το τεστ ανιχνεύει γενετικό υλικό που απελευθερώνουν τα καρκινικά κύτταρα στο αίμα και μπορεί να προσδιορίσει τον ιστό ή το όργανο προέλευσης. Στη μελέτη συμμετείχαν περισσότεροι από 140.000 εθελοντές και, εφόσον τα αποτελέσματα κριθούν θετικά, οι βρετανικές υγειονομικές αρχές εξετάζουν την ευρεία εφαρμογή του τεστ στο εθνικό σύστημα υγείας.
Αλλαγές στους κανόνες των κλινικών δοκιμών
Το 2026 φέρνει και σημαντικές θεσμικές αλλαγές στον τρόπο διεξαγωγής των κλινικών μελετών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο τίθενται σε εφαρμογή οι μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δύο δεκαετιών, με στόχο την επιτάχυνση της έρευνας και τη βελτίωση της διαφάνειας. Οι ερευνητές θα μπορούν πλέον να υποβάλλουν μία ενιαία αίτηση για ηθική και ρυθμιστική έγκριση, ενώ καθιερώνεται η υποχρεωτική δημόσια καταχώριση όλων των δοκιμών φαρμάκων και η δημοσίευση συνοπτικών αποτελεσμάτων εντός 12 μηνών από την ολοκλήρωσή τους. Στόχος είναι η ταχύτερη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.
Το 2026 διαγράφεται ως μία χρονιά-ορόσημο για την Ιατρική. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι γονιδιακές θεραπείες και οι νέες μέθοδοι πρώιμης διάγνωσης του καρκίνου περνούν σταδιακά από το στάδιο της υπόσχεσης στην κλινική πράξη, διαμορφώνοντας ένα νέο τοπίο στη φροντίδα της υγείας τα επόμενα χρόνια.
